Đòn bẩy và ký quỹ

Đòn bẩy và ký quỹ là gì

Đòn bẩy cho phép bạn kiểm soát một vị thế lớn hơn nhiều so với số tiền bỏ ra. Ký quỹ là khoản tiền bạn phải đặt cọc để mở vị thế có đòn bẩy đó. Ví dụ đòn bẩy 1:100 nghĩa là 1 đồng vốn kiểm soát 100 đồng giá trị, và phần vốn đó chính là ký quỹ.

Vì sao quan trọng

Đòn bẩy khuếch đại cả lời lẫn lỗ theo cùng một tỷ lệ. Nó là con dao hai lưỡi rõ ràng nhất trong giao dịch: dùng đúng thì tăng hiệu quả vốn, dùng sai thì cháy tài khoản chỉ sau một biến động nhỏ. Đây là nguyên nhân số một khiến người mới ở các thị trường đòn bẩy cao mất tiền nhanh.

Các khái niệm liên quan

• Đòn bẩy (Leverage): tỷ lệ giữa giá trị vị thế và vốn bạn bỏ ra, ví dụ 1:10, 1:100, 1:500.
• Ký quỹ (Margin): số tiền tối thiểu cần có để mở và duy trì vị thế.
• Lệnh gọi ký quỹ (Margin Call): cảnh báo khi tài khoản không còn đủ ký quỹ duy trì, yêu cầu bạn nạp thêm hoặc giảm vị thế.
• Cháy tài khoản (Liquidation): khi vốn tụt tới ngưỡng, sàn tự đóng vị thế để bảo vệ phần còn lại, thường khiến bạn mất phần lớn hoặc toàn bộ ký quỹ.

Cách áp dụng

Đòn bẩy cao mà sàn cho phép không phải là mức bạn buộc phải dùng. Người quản trị rủi ro tốt thường dùng đòn bẩy thực tế thấp hơn nhiều so với mức tối đa, và luôn tính khoản lỗ tối đa nếu sai trước khi vào. Hãy nghĩ theo số tiền có thể mất, không theo số tiền có thể được.

Ví dụ thực tế

Tài khoản 10 triệu đồng, đòn bẩy 1:100, bạn mở vị thế trị giá 500 triệu. Thị trường chỉ cần đi ngược 2% là bạn mất 10 triệu, tức toàn bộ vốn. Cùng tài khoản đó, nếu chỉ mở vị thế trị giá 50 triệu, thì thị trường đi ngược 2% chỉ làm mất 1 triệu. Đòn bẩy không tự nó nguy hiểm; nguy hiểm nằm ở việc mở vị thế quá lớn so với vốn.

Sai lầm phổ biến

• Dùng đòn bẩy tối đa vì thấy "còn sức mua", biến một lệnh sai thành mất phần lớn vốn.
• Nhầm đòn bẩy cho phép với đòn bẩy nên dùng.
• Không tính trước khoản lỗ tối đa nếu chạm cắt lỗ.
• Bỏ qua cảnh báo gọi ký quỹ, để vị thế bị đóng tự động ở mức xấu nhất.

Câu hỏi thường gặp

• Đòn bẩy bao nhiêu là an toàn? Không có con số cố định, nhưng nguyên tắc là dùng đòn bẩy thực tế đủ thấp để một biến động thông thường không đe doạ tài khoản.
• Vì sao tôi bị cháy dù đoán đúng hướng dài hạn? Vì vị thế quá lớn khiến một biến động ngược ngắn hạn đủ để chạm ngưỡng thanh lý trước khi hướng dài hạn kịp đúng.
• Ký quỹ khác vốn thế nào? Ký quỹ là phần vốn bị khoá để giữ vị thế; nếu lỗ ăn vào phần còn lại tới ngưỡng thì bị gọi ký quỹ.

Checklist

• ☐ Vị thế của mình lớn gấp bao nhiêu lần vốn?
• ☐ Nếu thị trường đi ngược tới cắt lỗ, mình mất bao nhiêu tiền?
• ☐ Con số đó có nằm trong giới hạn rủi ro không?
• ☐ Mình đang dùng đòn bẩy vì cần, hay chỉ vì sàn cho phép?