Tương quan và tâm lý thị trường

Tương quan và tâm lý thị trường là gì

Tương quan là mức độ hai tài sản có xu hướng di chuyển cùng chiều hay ngược chiều với nhau. Tâm lý thị trường là trạng thái cảm xúc chung của số đông, nghiêng về tham lam hay sợ hãi. Độ rộng thị trường là một khái niệm liên quan, đo xem một chuyển động của chỉ số được bao nhiêu cổ phiếu tham gia.

Các khái niệm chính

• Tương quan (Correlation): đo hai tài sản di chuyển cùng chiều, ngược chiều hay độc lập. Nắm tương quan giúp bạn tránh vô tình dồn rủi ro vào các tài sản thực chất di chuyển giống nhau.
• Tâm lý thị trường (Sentiment): trạng thái tham lam hay sợ hãi chung, thường đạt cực điểm tại các bước ngoặt lớn.
• Độ rộng thị trường (Breadth): đo mức độ tham gia của các cổ phiếu trong một chuyển động của chỉ số; một chỉ số tăng nhưng chỉ vài cổ phiếu lớn kéo lên là độ rộng yếu.

Cách áp dụng

Dùng tương quan để hiểu rủi ro thật của một danh mục: nếu nhiều vị thế của bạn thực chất di chuyển giống nhau, bạn đang tập trung rủi ro hơn tưởng. Dùng tâm lý và độ rộng như lớp bối cảnh: tâm lý cực đoan và độ rộng suy yếu là những dấu hiệu đáng chú ý, dù không phải tín hiệu chính xác về thời điểm. Như mọi công cụ vĩ mô, đây là bối cảnh, không phải công cụ bấm giờ.

Ví dụ thực tế

Một người nghĩ mình đã đa dạng hoá vì nắm nhiều mã, nhưng tất cả đều thuộc một nhóm ngành di chuyển rất giống nhau. Khi ngành đó giảm, cả danh mục giảm cùng lúc. Hiểu tương quan giúp nhận ra rủi ro này trước, thay vì phát hiện khi đã muộn. Đây là lý do đa dạng hoá thật phải xét tương quan, không chỉ đếm số mã.

Sai lầm phổ biến

• Tưởng đã đa dạng hoá vì nắm nhiều mã, trong khi chúng tương quan cao và cùng di chuyển.
• Dùng tín hiệu tâm lý một cách máy móc để bắt đỉnh bắt đáy.
• Bỏ qua độ rộng, chỉ nhìn chỉ số mà không xem bao nhiêu cổ phiếu thực sự tham gia.
• Cho rằng tương quan là cố định, quên rằng nó thay đổi theo thời gian và bối cảnh.

Câu hỏi thường gặp

• Vì sao tương quan quan trọng với danh mục? Vì nó quyết định rủi ro thật; nắm nhiều tài sản tương quan cao không đa dạng hoá được bao nhiêu.
• Độ rộng thị trường cho biết gì? Cho biết một chuyển động của chỉ số được bao nhiêu cổ phiếu tham gia; độ rộng yếu gợi ý chuyển động kém bền vững.
• Tâm lý thị trường đo được không? Có nhiều thước đo về tham lam và sợ hãi, nhưng chúng chỉ ra bối cảnh chứ khó chỉ ra thời điểm chính xác.

Checklist

• ☐ Các vị thế của mình có thực sự độc lập, hay tương quan cao và cùng di chuyển?
• ☐ Tâm lý chung đang ở mức bình thường hay cực đoan?
• ☐ Một chuyển động của chỉ số có được nhiều cổ phiếu tham gia không?
• ☐ Mình dùng các thước đo này làm bối cảnh, không phải công cụ bấm giờ chính xác?